Bilişsel ve Davranışçı Terapi

Davranış tedavileri doğrudan uyumsuz davranışlar üzerine odaklanıp bireye tedavinin mantığını aktararak, kaygı verici durumlarla karşılaştığında kaçmak yerine, onunla başa çıkmak konusunda ne tür yöntemler uygulayabileceği öğretir. Bilişsel teoriye göre; kişide çocukluktan itibaren bazı temel düşünce, sayıltı ve inanç sistemleri oluşur. Bu temel düşünce ve inançlar yani “şemalar” katı düşünce kalıpları oluşturup, yaşamın daha ileri dönemlerinde bireylerin kendileri ve yaşadıkları dünyaya ilişkin algılarını bu şemalar üzerinden yaşamasına neden olur. Psikiyatrik bozukluklar da bireyin bilinçli şekilde farkında olmadığı bu olumsuz şemaların içeriğindeki temel düşünceleri destekleyen bir yaşam olayının ardından ortaya çıkar.

Bilişsel Davranışçı Terapi sıkıntı yaratan belirtileri hedef alarak kişideki sıkıntıyı azaltmayı, düşünce biçimlerini yeniden gözden geçirmeyi ve sorun çözmede yardımcı olacak yeni stratejiler öğretmeyi amaçlayan, etkililiği araştırmalarla kanıtlanmış bir psikoterapi türüdür.

Terapide "şimdi ve burada" üzerine, kişide sıkıntı yaratan güncel sorunlar üzerine odaklanılır. Bu sorunların neden olduğu yaşamı kısıtlayan etkileri tedavi hedefi olarak belirlenir ve kişinin öz kaynaklarını kullanarak başa çıkabilmesine yardımcı olacak becerileri kazandırmak hedeflenir. Kişiden, terapistle birlikte çalışarak saptadığı hedeflere ulaşmak ve “değişim” yaratabilmek için seanslarda öğrenilen bilgilerin terapi seansları arasındaki süreç içinde de uygulaması istenir.

Bilişsel Davranışçı Terapilerin başarıya ulaşması için genellikle 6-10 görüşme gibi çok kısa bir süre yeterli olmaktadır. Diğer yandan kişilik bozuklukları gibi daha uzun süreli çözüm gerektiren durumlarda danışanların birkaç ay (hattâ bazen bir yılı geçen bir süre boyunca) terapiye devam etmesi gerekebilir. Terapi genelde haftada bir kez olacak şekilde başlar ve danışanın kendini iyi hissetmesiyle seans aralıkları önce iki haftada bir, daha sonra da üç haftada bire doğru seyrekleştirilir. Terapi tamamlandıktan sonra da 3, 6 ve 12 ay sonra birer güçlendirme seansı yapılır.

Akademik çalışmaların ortaya koyduğu veriler bilişsel davranışçı terapinin aşağıda sayılan sık görülen psikiyatrik bozuklukların tedavisinde etkili olduğunu gösterilmiştir; Anksiyete Bozuklukları, Obsesif Kompulsif Bozukluk, Panik Bozukluk, Hipokondriyazis, Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Yaygın Anksiyete Bozukluğu, Depresyon, Cinsel işlev bozuklukları, Çift Ve Aile terapileri, Alkol ve Madde Kötüye Kullanımı, Yeme Bozuklukları, Somatoform Bozukluklar, Sosyal Fobi, Özgül Fobiler, Çeşitli Davranış problemleri gibi.

Bilişsel Davranışçı Terapisi, bazı hastalıklarda da yardımcı terapi yöntemi olarak kullanılmaktadır; Şizofreni, Bipolar Bozukluk, Öfke Kontrolü, Kişilik Bozuklukları, Ağrı Kontrolü, Çeşitli sağlık sorunlarına uyum sağlama, Uyku bozuklukları gibi çocuk ve ergenlerde de Depresyon, Anksiyete Bozuklukları, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, Enürezis Noktürina, Travma ve ilişkili semptomların tedavisinde çok iyi sonuçlar ortaya çıkarmaktadır.