Sınav Kaygısı
726
Sınav kaygısı; öncesinde öğrenilen bilginin sınav sırasında etkili bir biçimde kullanılmasını engelleyen ve başarının düşmesine yol açan yoğun kaygı olarak tanımlanır. Birçok öğrenci, sınavlarından önce daha hafif düzeyde endişe hissi yaşayabilir ve bu normal bir duygudur. Sınav Kaygısında ise; sınav öncesinde, sırasında ve sonrasında yoğun endişe ile birlikte huzursuzluk, tedirginlik, sıkıntı, başarısızlık korkusu, çalışmaya isteksizlik, mide bulantısı, taşikardi, titreme, ağız kuruluğu, iç sıkıntısı, terleme, uyku düzeninde bozukluklar, karın ağrıları vs. bedensel yakınmaların yanı sıra dikkat ve konsantrasyonda bozulma, kendine güvende azalma, yetersiz ve değersiz görme gibi belirtiler görülebilmektedir. Bu da sınav sırasında bildiklerini aktaramama, okuduğunu anlamama, düşünceleri organize etmede zorluk, dikkatte azalma, sınavın içeriğine değil kendisine odaklanma ve zihinsel becerilerde zayıflamaya neden olarak ders ve sınav başarısında ciddi bir düşüşe neden olmaktadır.
Sınav Kaygısı yaşamak bireyin ders çalışmayı ertelemesine, sınav ve hazırlığı hakkında konuşmayı reddetmesine neden olmaktadır. Dikkat dağınıklığı, odaklanamama, fiziksel yakınmalarda artış (karın ağrısı, mide bulantısı, terleme, uyku düzensizliği, iştahsızlık ya da aşırı yeme, mutsuzluk vb.) ve çok çalışılmasına karşın performans düşüklüğü sınav kaygısının varlığını göstermektedir.
Bunaltıya eğilimli kişilik yapısı (mükemmeliyetçi, rekabetçi) olanlarda daha sık görülmektedir. Sosyal çevrenin beklentileri ve baskısı da bir diğer önemli etkendir. Sınav kaygısında özellikle sınava yüklenen anlam, sınav sonrası duruma ilişkin atıflar ve sınav sonrası elde edilecek kazanımlara verilen önem çok büyük etkiye sahiptir. Gerçekçi olmayan düşünce biçimlerine sahip olmak kaygının oluşmasında önemli süreçlerdir. Sıklıkla aileler de kendi yüksek beklentilerini ve kaygılarını çocuklarına yansıtmaktadırlar.
Sınav kaygısında birçok işlevsiz, otomatik ve zararlı düşünceler vardır. Bu düşünce ve inançları sorgulamak, gerçekçi olmayan düşünme alışkanlıklarını farklı bir gözle yeniden değerlendirmek, nefes alma ve gevşeme egzersizleri, anksiyete yönetimi eğitimleri, dikkatini başka noktalara odaklama teknikleri sınav kaygısını önleyebilmek için kullanılabilecek başa çıkma yollarıdır. Ek olarak sınava hazırlanma süreci ile ilgili zamanın etkin ve yeterli kullanımı ile beslenme ve uyku düzeni de bu süreçte tedavinin olmazsa olmaz parçalarıdır. Aileler de sınav kaygısı yaşayan bireyle sınavla ilgili konuşurken özenli davranmalı, gerçekçi olmalı, özellikle de bireyi akranlarıyla karşılaştırmamalıdır. Bu konuşmalarda sınavı yüceltmeme, ölüm kalım sorunu yapmama, daha yüreklendirici davranma ve empati yapılması önerilir.