Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)
1121
TSSB; savaş, doğal afet, trafik kazası veya cinsel saldırı gibi kişinin veya yakınının hayatını tehdit eden bir olayı (travmatik bir olayı) yaşamasının veya ona tanık olmasının ardından ortaya çıkan yoğun endişe ve çaresizlik duygusunun eşlik ettiği ruhsal hastalıktır.
Toplumda ruhsal travmalara yol açan olaylarla çok sık karşılaşılmaktadır, ortalama her iki kişiden biri hayatında en az bir kez ruhsal travma yaşamıştır. Yapılan çalışmalar göstermiştir ki travma riski herkes için aynı değildir; örneğin suç oranının yüksek olduğu yerlerde yaşayanlar, başka ruhsal hastalığı veya alkol-madde bağımlılığı olanlar, askerler, polisler, itfaiye personeli olanlar daha fazla travmatik olaylara maruz kalmaktadırlar.
Ruhsal travmaların neden olduğu en sık rahatsızlıklardan biri depresyon, diğeri de Travma Sonrası Stres Bozukluğudur. Depresyonun belirti ve tedavi süreci ile ilgili “Depresyon” yazımızı okuyabilirsiniz.
Travma Sonrası Stres Bozukluğunda görülen belirtiler şu şekildedir; uykuya dalmakta zorlanma, uykusuzluk, kabus görme, olayla ilgili anıların rahatsız edici biçimde sık sık hatırlanması, sürekli olarak olayın tekrarlanacağı korkusu ve aşırı uyarılmışlık hali, tetikte olma, kolay irkilme, çabuk sinirlenme, dikkatte azalma, gelecekle ilgili plan yapamama, yabancılaşma (başkaları tarafından anlaşılmadığını hissetme), olayı hatırlatan durumlarda huzursuz olma ve bu durumlardan kaçınma görülür. Bu belirtiler çoğu kişide travmayı izleyen günlerde ortaya çıkar ve genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelir. Ancak bazı kişilerde olaydan uzun bir süre sonra başlayabilmekte ve aylarca hatta yıllarca sürebilmektedir. Travma Sonrası Stres Bozukluğu uzun yıllar sürebilen, kişinin hayatının tüm alanlarını olumsuz etkileyebilen ve ciddi işgücü kaybına yol açabilen bir hastalıktır.
Ruhsal travma yaşayanların beşte biri Travma Sonrası Stres Bozukluğuna yakalanır. Yapılan araştırmalar kadınların, geçmişte başka ruhsal travma yaşayanların, geçirilmiş ruhsal hastalığı olan kişilerin, ek tıbbi rahatsızlığı olanların veya yakınlarında ruhsal hastalık bulunan kişilerin Travma Sonrası Stres Bozukluğuna yakalanma ihtimalinin daha fazla olduğunu göstermektedir. Ruhsal travma şiddetin az olması, sorunlar için yardım arama, hakkını arama davranışının olması ve sosyal destek alınması iyileşmeyi olumlu yönde etkilemektedir.
Travma Sonrası Stres Bozukluğunun tedavisinde hem ilaçların hem de psikolojik tedavilerin etkili olduğu gösterilmiştir. Tedavi sürecinin belirtilerin yoğunluğuna ve travmatik olayın üzerinden ne kadar zaman geçtiğine göre belirlenmesi önemlidir.