Şizofreni

1147

Şizofreni düşünceleri, algıları, duyguları ve davranışları etkileyen, tedavi edilebilir bir beyin hastalığıdır. Genellikle genç yaşlarda başlayan; alışılagelmiş algılama ve yorumlama biçimlerinden farklı; kişinin kişiler arası ilişkilerden ve gerçeklerden uzaklaştığı, kendi iç dünyasına kapandığı ve işlevselliğinin önemli derecede azaldığı bir ruhsal hastalıktır. Toplumda %1 sıklıkla görülmektedir ve dünyanın her yerine aynı oranda yayılır. Ekonomik sınıf ya da cinsiyet belirleyici bir etken değildir. Genellikle 15-25 yaş arasında ortaya çıkmakla birlikte "hastalık öncesi prodromal belirtiler" adı verilen erken haberci belirtiler hastalıktan önceki 1-2 yılda görülmektedir.

Şizofreni rahatsızlığında düşünce, algı, duygu ve davranış alanlarında çok çeşitli belirtiler görülebilmektedir. Her hastada farklı belirtiler ortaya çıkabilir. Bunlar arasında halüsinasyonlar (gerçekte var olmayan ses, koku, görüntü gibi duyuların algılanması), hezeyanlar (tuhaf, uygunsuz, olması mümkün olmayan düşünce veya inanış; örn. takip edildiğine inanma, uzaylılardan mesaj geldiğine inanma, özel güçlerinin olduğuna inanma, eşi tarafından aldatıldığına inanma, kötülük gördüğüne inanma), konuşma bozukluğu (miktarında artma azalma, tekrarların olması, yeni kelimeler oluşturma, ses tonunu veya hızını ayarlayamama) davranışsal bozukluklar (sosyal etkinliklere katılmada isteksizlik, içe kapanma, sürekli yapmakta olduğu sorumlulukları yerine getirememe, aşırı hareketlilik, şiddet davranışı), duygularda donuklaşma, uygunsuz tepki verme, hafıza problemleri, problem çözme veya günlük işlerini planlamada bozulma ve uyku bozuklukları yer alabilmektedir.

Hastalığın gidişatı kişiden kişiye değişmektedir; bazı vakalar ataklar şeklinde ilerlerken diğerlerinde ise hastalığın sürekli olduğu veya giderek kötüleşen gidişatlar görülebilmektedir. Şizofreni hastalarının %10-20'si tamamen düzelebilmektedir. Şizofreninin belirtilerini tedavi etmek ve tekrar oluşmasını engellemek için ilaç tedavisi mutlaka kullanılmalıdır. Diğer yandan şizofreni hastalarının ve ailelerinin hastalıkla ilgili gerekli eğitimleri alması, sorun çözme becerilerini artırmaları ve rehabilitasyon programlarına katılmaları ise hastalığın gidişatında olumlu etkiye yaratmaktadır.