Uzun Dönem COVID-19'un Psikiyatrik Belirtileri
680
COVID 19 hastalığını geçiren kişilerin bazı belirtileri enfeksiyondan sonra uzun bir süre daha yaşamaya devam ettiği artık yaygın olarak kabul edilmektedir. Long COVID yani Uzun Dönem COVID’de baş ağrısı, nefes darlığı, yorgunluk gibi belirtilere sıklıkla bazı psikiyatrik belirtiler de eşlik etmektedir. Bu kişilerde özellikle anksiyete bozukluğu, depresyon, uyku bozuklukları, travma sonrası stres bozukluğu gibi psikiyatrik hastalıkların yüksek oranda görüldüğü saptanmıştır. Aynı zamanda kişinin hayatında ciddi sorunlara yol açan; dikkat, planlama, problem çözme, bellek sorunları ve kafa karışıklığı belirtileri ile ortaya çıkan “bilinç sisi” de neredeyse her üç kişiden birinde görülen bir başka Uzun Dönem COVID belirtisidir.
Psikiyatrik belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabilecek bazı hipotezler (virusun beyine direk toksik etkisi, hipoksinin beyinde yarattığı hasar, sitokin fırtınasının etkileri, kişilerin sosyal izolasyonuna bağlı görülen etkiler gibi) ortaya atılsa da henüz kesin bir açıklama bulunamamıştır. Ancak hastalığı geçirmiş kişilerde geriye dönük yapılan çalışmalarda bazı risk faktörlerinin psikiyatrik belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabildiğini göstermiştir. Bu risk faktörleri; kadın cinsiyet, COVID-19 ile ilgili algılanan damgalanma, aile üyelerinden birinin hastalanması, sosyal izolasyon ve önceki psikiyatri öyküsünün varlığıdır.
Uzun Dönem COVID’de görülen tüm psikiyatrik belirtiler ne yazık ki kalıcı olmaya meyillidir ve kişinin hastalık öncesi rollerine dönmesine engel olmaktadır. Psikiyatrik belirtiler, kişiler tarafından katlanılabilinen belirtiler gibi gözükse de hastaların tıbbi tedavilerine uyumunu azaltan ve spesifik tedavi gerektiren COVID-19'un yaygın sekelleri (hastalık arazı) olarak kabul edilmelidir. Bu nedenle COVID-19 enfeksiyonu geçirmiş herkesin rutin olarak psikiyatrik semptomlar açısından taranması gerekmektedir. Saptanan tüm psikiyatrik rahatsızlıkların bir an evvel uygun tedaviye başlanması, hastaların hastalık öncesi rollerine dönebilmelerini kolaylaştırarak gelecek dönemlerde daha ciddi sorunların ortaya çıkmasını önleyecektir.